Co oznaczają cyfry?

Oznaczenia zaworów (zgodne z normą ISO 1219) to zawsze dwie cyfry oddzielone ukośnikiem, np. X/Y.

• X (Pierwsza cyfra) – Liczba Dróg (Portów): Ile otworów przyłączeniowych ma zawór (Zasilanie, Wyjścia na siłownik, Odpowietrzenia).

• Y (Druga cyfra) – Liczba Położeń (Pozycji): Ile stanów stabilnych może przyjąć suwak zaworu (np. wysunięty, cofnięty, stop).

1. Zawór 3/2 – Do zadań prostych i jednostronnych

To podstawowy typ zaworu, posiadający 3 drogi (Zasilanie, Wyjście, Odpowietrzenie) i 2 położenia.

Zastosowanie:

• Siłowniki jednostronnego działania: Takie, które wysuwają się pod wpływem powietrza, a wracają dzięki sprężynie mechanicznej.

• Sterowanie sygnałowe: Jako pilot pneumatyczny dla większych zaworów.

• Przedmuch: Np. dysze powietrzne do zdmuchiwania wiórów.

• Odcięcie zasilania: Jako zawór główny "włącz/wyłącz" dla sekcji maszyny.

Warianty (Ważne!):

• NC (Normalnie Zamknięty): W stanie spoczynku powietrze nie płynie.

• NO (Normalnie Otwarty): W stanie spoczynku powietrze przepływa swobodnie.

2. Zawór 5/2 – Standard automatyki przemysłowej

Najpopularniejszy "koń roboczy" w pneumatyce. Posiada 5 dróg (1 x Zasilanie, 2 x Wyjścia na siłownik, 2 x Odpowietrzenia) i 2 położenia.

Zastosowanie:

• Siłowniki dwustronnego działania: Pozwala na sterowanie ruchem w obie strony (wysuw i powrót) za pomocą sprężonego powietrza.

• Gdy suwak przesuwa się w lewo, powietrze trafia do komory A (wysuw), a z komory B jest wyrzucane do atmosfery. Po przesterowaniu dzieje się odwrotnie.

Uwaga: Istnieją też zawory 4/2 (popularne w hydraulice lub starszej pneumatyce), które działają identycznie jak 5/2, ale mają wspólne odpowietrzenie dla obu komór. W nowoczesnej pneumatyce standardem jest jednak 5/2.

3. Zawór 5/3 – Precyzja i Zatrzymanie

To zaawansowana wersja zaworu 5/2, wzbogacona o trzecie, środkowe położenie. Suwak wraca do tej pozycji (zazwyczaj sprężynami centrującymi), gdy zniknie sygnał sterujący.

Zastosowanie:

Używany, gdy musimy zatrzymać siłownik w dowolnym punkcie skoku (a nie tylko na końcach) lub w sytuacjach awaryjnych.

Kluczowe rodzaje położenia środkowego:

1. Środek zamknięty (Closed Center): Wszystkie drogi odcięte. Powietrze zostaje "uwięzione" w siłowniku, co blokuje tłok w aktualnej pozycji (tzw. "stop"). Uwaga: Powietrze jest ściśliwe, więc tłok nie będzie sztywny jak w hydraulice.

2. Środek odpowietrzony (Exhaust Center): Obie komory siłownika są połączone z atmosferą. Tłok można swobodnie przesuwać ręką (brak siły). Stosowane np. przy ręcznym ustawianiu maszyny.

3. Środek w zasilaniu (Pressurized Center): Obie komory są pod ciśnieniem. Tłok wysuwa się (bo powierzchnia tłoka jest większa niż pierścienia) z mniejszą siłą. Stosowane rzadziej.

Monostabilny czy Bistabilny? (Klucz do bezpieczeństwa)

To pytanie dotyczy tego, co się stanie z zaworem po zaniku sygnału (np. awarii prądu lub sterownika PLC).

A. Sterowanie Monostabilne (Powrót sprężyną)

Zawór ma jedną cewkę elektryczną i sprężynę mechaniczną.

• Działanie: Zawór działa tak długo, jak podajesz napięcie na cewkę.

• Zanik zasilania: Sprężyna natychmiast cofa suwak do pozycji wyjściowej (bezpiecznej).

• Gdzie stosować? Wszędzie tam, gdzie ze względów bezpieczeństwa maszyna po awarii prądu musi wrócić do pozycji bazowej (np. podnieść prasę, otworzyć drzwi).

B. Sterowanie Bistabilne (Pamięć / Impuls)

Zawór ma dwie cewki (lub dwa piloty). Brak sprężyny powrotnej.

• Działanie: Wystarczy krótki impuls na cewkę A, aby przełączyć zawór. Zostaje on w tej pozycji nawet po odłączeniu prądu. Aby wrócił, trzeba podać impuls na cewkę B.

• Zanik zasilania: Zawór zostaje w ostatniej pozycji ("pamięta" stan).

• Gdzie stosować? W długich cyklach pracy (oszczędność energii na cewkach) lub tam, gdzie po powrocie zasilania maszyna ma kontynuować pracę od miejsca zatrzymania.

Podsumowanie – Tabela Doboru

Nie wiesz co wybrać? Skorzystaj z naszej ściągi:

Szukasz konkretnego modelu elektrozaworu?

W naszej ofercie znajdziesz zawory zgodne z normami ISO (wymienne między producentami) oraz zawory wyspowe. Skontaktuj się z nami – pomożemy dobrać cewkę i funkcję.