Co to jest elektrozawór i jak działa?

Elektrozawór rozdzielający (zawór kierunkowy) to urządzenie, które działa jak zwrotnica kolejowa, ale dla sprężonego powietrza. Decyduje o tym, czy powietrze popłynie z kompresora do komory siłownika, czy ujdzie z siłownika do atmosfery.

Składa się z dwóch głównych części:

1. Część pneumatyczna (Korpus): Zawiera suwak lub grzybek, który przemieszczając się, zamyka lub otwiera drogi przepływu powietrza.

2. Część elektryczna (Cewka / Elektromagnes): Gdy PLC (sterownik maszyny) wysyła sygnał elektryczny (najczęściej 24V DC), cewka generuje pole magnetyczne, które przyciąga rdzeń i przesuwa suwak wewnątrz korpusu.

1. Jak czytać funkcję zaworu (Drogi / Pozycje)?

Najważniejszym parametrem każdego zaworu pneumatycznego (nie tylko FESTO) jest jego funkcja, określana za pomocą dwóch cyfr oddzielonych ukośnikiem, np. 5/2, 3/2, 5/3.

• Pierwsza cyfra (Liczba dróg): Oznacza liczbę wszystkich przyłączy powietrza na korpusie zaworu (wejście zasilania, wyjścia na siłownik, wyjścia odpowietrzające do tłumików hałasu).

• Druga cyfra (Liczba położeń): Oznacza liczbę możliwych stanów, w jakich może znajdować się suwak zaworu (np. położenie włączone i wyłączone).

Najpopularniejsze układy to:

• Zawór 3/2 (Trójdrogowy, dwupołożeniowy): Posiada 3 przyłącza. Idealny do sterowania siłownikami jednostronnego działania (takimi ze sprężyną wewnątrz). Podaje powietrze, by wysunąć siłownik, a po odcięciu prądu otwiera drogę powrotną do atmosfery.

• Zawór 5/2 (Pięciodrogowy, dwupołożeniowy): Posiada 5 przyłączy. To absolutny standard przemysłowy do sterowania klasycznymi siłownikami dwustronnego działania (gdzie powietrze wymusza zarówno wysuw, jak i powrót tłoczyska).

• Zawór 5/3 (Pięciodrogowy, trzypołożeniowy): Posiada 5 przyłączy i dodatkową pozycję środkową (spoczynkową). Dzięki tej pozycji, w przypadku braku sygnału prądowego lub zatrzymania awaryjnego maszyny (E-STOP), zawór potrafi np. zatrzymać siłownik w połowie skoku lub pozwolić na jego swobodne przesunięcie ręką.

2. Rozszyfrowujemy kody FESTO – Przegląd popularnych serii

FESTO posiada dziesiątki serii produktowych. Na tabliczce znamionowej znajdziesz długi kod (np. VUVS-L20-M52-MD-G18-F7-1C1). Co kryje się za tymi literami? Poniżej omawiamy najczęściej spotykane serie na liniach produkcyjnych:

• Seria VUVG: Kompaktowe elektrozawory (często montowane na wyspach zaworowych VTUG). Idealne tam, gdzie brakuje miejsca i liczy się mały ciężar.

• Seria VUVS: (Następca słynnej, niezniszczalnej serii Tiger Classic). Bardzo wytrzymałe zawory o dużej przepustowości, często wykonane z mocnych stopów aluminium. Stosowane w ciężkich warunkach przemysłowych.

• Seria CPE: Starsza, ale wciąż niezwykle popularna linia kompaktowych elektrozaworów rzędowych (Classic).

Przykładowy odczyt kodu: VUVS-L20-M52-MD-G18

• VUVS - Typ zaworu (wytrzymały, uniwersalny).

• L20 - Wielkość konstrukcyjna (szerokość 20 mm).

• M52 - Funkcja zaworu: Monostabilny 5/2 (pięciodrogowy, dwupołożeniowy z jedną cewką). (Gdyby było B52, oznaczałoby Bistabilny).

• MD - Powrót suwaka za pomocą sprężyny mechanicznej.

• G18 - Gwint przyłączy powietrza: G 1/8 cala.

3. Co psuje się w elektrozaworach? Szybka diagnostyka dla mechanika

Gdy zawór nie steruje siłownikiem, problem może leżeć w cewce, suwaku lub sterowaniu.

Krok 1: Przycisk przesterowania ręcznego (Manual Override) Większość zaworów FESTO (i innych marek) posiada na obudowie cewki mały przycisk lub śrubkę (często niebieską lub żółtą). Wciśnij go małym śrubokrętem (przy włączonym zasilaniu powietrzem). Jeśli siłownik zadziała prawidłowo – część pneumatyczna zaworu jest sprawna. Problem leży po stronie elektrycznej (spalona cewka, przerwany kabel, brak sygnału z PLC).

Krok 2: Sprawdzenie cewki (Elektromagnesu) Jeśli ręczne przesterowanie działa, upewnij się, że cewka ma prawidłowe napięcie. Cewki często pracują na 24V DC lub 230V AC. Sprawdź miernikiem oporność. Często przyczyną jest uszkodzona wtyczka LED, do której wnika woda lub olej z chłodziwa. Ważne: w wielu zaworach FESTO cewka jest wymienna i można zamówić samą część elektryczną (np. cewkę serii VACS) bez wymieniania całego aluminiowego korpusu.

Krok 3: Problem z przepuszczaniem powietrza (Syczenie) Jeśli z wyjść odpowietrzających (tłumików) cały czas głośno ucieka powietrze, najprawdopodobniej uszczelki suwaka uległy zniszczeniu lub do wewnątrz wpadł brud. Dzieje się tak, gdy instalacja pneumatyczna w zakładzie nie ma odpowiedniego przygotowania powietrza (brak osuszaczy, woda lub brudny olej z kompresora dostają się do delikatnych zaworów). Zawór nadaje się do wymiany.

Podsumowanie

Znajomość podstaw odczytywania funkcji elektrozaworów (5/2 vs 3/2) to kluczowa umiejętność, która skraca czas przestoju maszyny o cenne godziny. Przy zamawianiu części zamiennej pamiętaj, by zwracać uwagę nie tylko na gwinty, ale przede wszystkim na napięcie zasilania cewki i sposób jej wysterowania (monostabilny / bistabilny).

Syk uciekającego powietrza i zatrzymana taśma produkcyjna? Posiadasz uszkodzony elektrozawór FESTO lub wyspę zaworową i nie wiesz, jak zdekodować zniszczoną tabliczkę? Skontaktuj się z ekspertami Dakam! Dzięki współpracy z liderami automatyki przemysłowej szybko zidentyfikujemy uszkodzony model, dobierzemy odpowiednie cewki i zorganizujemy błyskawiczną dostawę niezbędnej pneumatyki, by Twoja produkcja nie czekała.