Dlaczego śruba kulowa wymaga specjalnego smaru?

Zwykłe smary łożyskowe często nie radzą sobie w śrubach tocznych. Dlaczego?

1. Wysokie prędkości obrotowe i nawroty: Szybki ruch nakrętki w przód i w tył powoduje zjawisko "odrzucania" (wirowania) smaru. Zbyt rzadki smar wycieknie z nakrętki, zbyt gęsty doprowadzi do przegrzania.

2. Obciążenia punktowe: Kiedy wtryskarka lub prasa domyka formę, kulki w nakrętce naciskają na bieżnię z ogromną siłą w jednym punkcie. Smar musi posiadać mocny film olejowy i dodatki EP (Extreme Pressure), by nie dopuścić do kontaktu metal-metal.

1. Rozwiązania THK: Dedykowane serie AF i zasobniki QZ

Japońskie THK (wynalazca nowoczesnej techniki liniowej) zaleca stosowanie własnych, zoptymalizowanych środków smarnych, które idealnie współpracują z geometrią ich bieżni.

• THK AFB-LF: To najbardziej uniwersalny smar do ogólnego zastosowania w obrabiarkach. Baza litowa z dodatkami EP zapewnia doskonałą nośność przy standardowych prędkościach.

• THK AFA: Smar wysokiej klasy dedykowany do napędów o dużej prędkości (High-Speed). Posiada bardzo niskie opory toczenia, co minimalizuje generowanie ciepła we wrzecionach i pozycjonerach.

• Bezkontaktowy system THK QZ: Podobnie jak w wózkach liniowych, THK oferuje montaż zasobników QZ bezpośrednio na obu końcach nakrętki kulowej. Jest to pierścień z gęstą siatką nasączoną olejem, który ciągle powleka gwint śruby filmem smarnym. Pozwala to na wydłużenie interwałów serwisowych nawet do 50 000 km przebiegu bez ręcznego dosmarowywania!

2. Rozwiązania HIWIN: Kolorowe kartusze dla każdej aplikacji

Tajwański HIWIN, gigant techniki liniowej, uprościł proces doboru smarów dla mechaników poprzez stworzenie czytelnej linii dedykowanych kartuszy (tub), oznaczonych symbolami G0X.

• HIWIN G01 (Standard): Wysokiej jakości smar do ciężkich obciążeń na bazie oleju mineralnego. Znakomicie przylega do śruby i redukuje zużycie cierne w standardowych osiach CNC.

• HIWIN G04 (High Speed): Oparty na oleju syntetycznym i zagęszczaczu poliuretanowym. Idealny do bardzo szybkich śrub (np. w wycinarkach laserowych), gdzie kluczowe jest odprowadzanie ciepła i niska lepkość pracy.

• HIWIN G05 (Heavy Load & Cleanroom): Specjalistyczny smar, który z jednej strony wytrzymuje potężne uderzenia i naciski, a z drugiej charakteryzuje się bardzo niską emisją cząstek stałych (nie pyli). Często wybierany do maszyn w przemyśle elektronicznym.

3. Rozwiązania Klüber Lubrication: Arystokracja w smarowaniu CNC

Klüber to marka wybierana tam, gdzie zawodzą inne rozwiązania. Smary tej firmy są często wpisane jako jedyne dopuszczalne w dokumentacjach DTR najbardziej zaawansowanych obrabiarek (np. DMG Mori, Mazak, Haas).

• Klüber ISOFLEX TOPAS NB 52 (oraz NCA 52): To absolutna legenda w świecie maszyn CNC. Syntetyczne smary na zagęszczaczu barowym. Są niezwykle odporne na wymywanie przez chłodziwo, zapewniają ekstremalnie niskie tarcie przy zachowaniu sztywności nakrętki i chronią gwint przed mikrowibracjami (chatter). To pierwszy wybór do najbardziej obciążonych, precyzyjnych śrub kulowych na osiach X, Y, Z.

• Klüberplex BEM 41-141: Doskonały smar do śrub mocno obciążonych o zmiennych prędkościach obrotowych (tzw. start-stop). Skutecznie zapobiega zjawisku drgań ciernych (stick-slip), gwarantując idealną płynność nawet przy mikrometrycznych, bardzo powolnych przesuwach wózka.

Tabela 1: Dobór smaru do śruby kulowej – Szybka ściągawka

3 złote zasady smarowania śrub tocznych (Procedury UR)

Nawet najlepszy i najdroższy smar Klüber nie uchroni śruby, jeśli mechanik popełni błędy w samej technice aplikacji.

1. Ile smaru nałożyć? Nie pompuj "do pełna"!

   Częstym błędem jest "pakowanie" smaru przez kalamitkę na nakrętce, aż smar wyjdzie uszczelkami. Powoduje to natychmiastowe uszkodzenie zgarniaczy (uszczelek polimerowych) i drastyczny wzrost temperatury przy pierwszym uruchomieniu maszyny. Prawidłowa objętość smaru to zazwyczaj od 30% do 50% wolnej przestrzeni wewnątrz nakrętki.

2. Technika smarowania w ruchu (Rozprowadzanie)

   Smaruj śrubę "na raty". Wtłocz 1/3 dawki, przesuń ręcznie wózek (lub na zwolnionym posuwie) po całej długości roboczej śruby, dodaj kolejną część i znów przesuń. Tylko tak zagwarantujesz, że smar wejdzie do kanalików nawrotnych, a nie zatrzyma się w jednym miejscu na gwincie.

3. Nigdy nie mieszaj różnych technologii zagęszczaczy!

   Jeśli stara śruba była smarowana tanim smarem litowym, a Ty wtłoczysz tam luksusowego Klübera z zagęszczaczem barowym (Isoflex), dojdzie do reakcji chemicznej. Smary "zważą się", wydzielając płynny olej, a stały osad zapiecze się na kulkach niczym cement. Jeśli zmieniasz typ smaru, śrubę należy dokładnie wymyć!

Podsumowanie

Odpowiednie smarowanie przekładni śrubowo-tocznej to najtańsza i najskuteczniejsza polisa ubezpieczeniowa dla dokładności Twoich maszyn. Inwestycja w dedykowane kartusze HIWIN, THK lub specjalistyczne rozwiązania Klüber zwraca się w postaci tysięcy godzin bezawaryjnej pracy.

Otrzymałeś od audytora nakaz przejścia na smary NSF H1 i musisz zabezpieczyć śruby w przemyśle spożywczym? A może maszyna CNC zgłasza błąd oporu na osi Z i potrzebujesz oryginalnego smaru Klüber Isoflex Topas "na wczoraj"? Skontaktuj się z Dakam! Nasi specjaliści dobiorą środek idealnie dopasowany do DTR Twojej maszyny i zorganizują błyskawiczną dostawę niezbędnej chemii przemysłowej.